Nuôi dưỡng hạt giống tâm hồn cho con

 - Người đăng bài viết: Nguyễn Ngọc Huyền  - Chuyên mục :  Đã xem: 121 

 

Tuổi thơ tôi là những kí ức đẹp với những buổi chiều thả diều ngoài đồng còn thơm mùi rạ, là những chiếc thuyền giấy được thả trôi theo dòng nước sau cơn mưa, là những trò chơi dân gian gắn liền với những bài đồng dao mà trẻ con bây giờ không còn hát nữa...
"Bây giờ trẻ con không còn hát đồng dao nữa 
Cũng quên luôn tiếng sáo thả lưng đồi 
Tôi trở về con chuồn kim bậu cửa 
Cánh chạm vào ký ức tuổi thơ tôi 
Bây giờ câu lục bát cũng mồ côi
Chị tôi ru con bằng dàn Hi-fi cực ấm 
Cháu tôi như lúa đòng đòng còn ngậm 
Sẽ lớn lên bằng bài hát xứ người..."
(Trích từ bài thơ Kí ức tuổi thơ của tác giả Trần Đình Thọ)

Nuôi dưỡng hạt giống tâm hồn cho con 

 Giờ, tôi đã làm Mẹ. Như bao người Mẹ khác, tôi luôn mong muốn con mình lớn lên được khỏe mạnh, giàu lòng nhân ái bằng tình yêu thương, nuôi nấng. Để nuôi dưỡng tâm hồn con trẻ giàu cảm xúc yêu thương, yêu quê hương, đất nước, gia đình, yêu những mảnh đời còn nhiều bất hạnh,...trên hết là yêu chính con người đã sinh ra mình và giúp trẻ tự học cách yêu bản thân mình. Tìm về nguồn cội bằng chính những câu ca dao, tục ngữ, những bài đồng dao là cách mà tôi đang dạy cho con tôi. Bài viết này chỉ là chia sẻ điều mà tôi đã được trải nghiệm. Cuộc sống hiện đại, các bạn dễ dàng có thể tìm ra được giá trị của bộ quần áo đẹp, chiếc xe hơi đắt tiền, nhà cao cửa rộng. Nhưng cái giá trị chân-thiện-mỹ của bài đồng dao, ca dao, tục ngữ là điều cốt yếu, gốc rễ nuôi dưỡng cảm xúc cho ta. Vì thế, tôi mong con tôi lớn lên sẽ luôn nhớ về những kí ức tuổi thơ đẹp đẽ mà chúng đã có được, cũng giống như tôi bây giờ! 

Hơn nữa, những bà mẹ đang có con nhỏ ở độ tuổi "học ăn, học nói", nên dạy cho bé những bài đồng dao để bé nhanh học nói và có nhiều vốn từ vựng đồng thời giúp bé phát triển trí não. 

Đồng dao là gì?  Là thơ ca dân gian truyền miệng của trẻ em Việt Nam. Gồm nhiều loại: các bài hát, câu hát trẻ em, lời hát trong các trò chơi, bài hát ru em... Thường gặp nhất là các bài đồng dao gắn liền với các trò chơi trẻ em...

 

Khi trẻ bớt ngủ ngày, tức vào khoảng một tháng sau khi ra đời, trẻ bắt đầu biết nghe và nhìn. Bài học đầu tiên có thể chỉ tập cho con theo dõi, nhận xét, ghi nhận. Mẹ chỉ cho con biết những phần trên cơ thể, cả danh từ lẫn động từ tĩnh từ:  mắt mở mắt nhắm, mắt đen mắt nâu, miệng nói môi cười, răng trắng, tai nghe, tóc đen tóc trắng, tóc ngắn tóc dài, tay nắm, chân đạp ...
 
Trẻ chưa biết ngồi:
Trẻ cùng mẹ chơi trò “Cất Rớ Chống Rớ”, đặt con nằm ấp trên hai ống chân mẹ, mông con an vị trên hai bàn chân mẹ, hai tay nắm chặt hai tay con, mẹ nằm ngửa, vừa nâng hai chân lên cao vừa đọc:
“Cất rớ lên!  Bỏ rớ xuống!
Cá chi?  Cá bống!  Chống rớ!
Cá chi?  Cá rô!  Chống rớ!!
Cá chi?  Cá hồng!  Chống rớ! ...”
 
Vẫn vị thế đó, có thể đổi cách chơi qua trò cỡi ngựa, hát mà chơi, nhún nhẩy đong đưa theo bài đồng dao:
“Nhong nhong nhong nhong
Ngựa ông đã về
Cắt cỏ bồ đề
Cho ngựa ông ăn
Nhong nhong nhong nhong ...”
 
Mẹ tập con chơi mà học, quan sát theo dõi:
“Một ngón tay nhúc nhích này/ một ngón tay nhúc nhích này
Một ngón tay nhúc nhích cũng đủ cho ta vui vầy...
Hai ngón tay nhúc nhích này/ hai ngón tay nhúc nhích này!
Hai ngón tay nhúc nhích cũng đủ cho ta vui vầy!   ...
và cứ thế tiếp tục cho đến mười ngón.”
 
Khi con biết ngồi, hát mà chơi với bài đồng dao “Kéo Cưa Lừa Xẻ”, hai mẹ con cùng nắm tay nhau kéo qua kéo lại:
“Kéo cưa lừa xẻ/ ông thợ nào khỏe/  về ăn cơm vua
Ông thợ nào thua/ về bú tí mẹ”
 
hay: “Cút ca cút kít/  làm ít ăn nhiều/  nằm đâu ngủ đấy
Nó lấy mất cưa/ lấy gì mà kéo!!!” 
Trò chơi "Kéo cưa lừa xẻ". Ảnh minh họa
 Vẫn tay mẹ tay con:
“Xỉa cá mè/ đè cá chép
Tay nào đẹp/ đi hái hoa
Tay nào thô/ đi mót củi
Tay dính bụi/ đừng dụi mắt ...”
 
Cũng bài Xỉa Cá Mè nhưng chơi với hai chân:
“Xỉa cá mè/ đè cá chép
Chân nào đẹp/ đi buôn men
Chân nào đen/ ở nhà làm... chó  (hay mèo)” và sủa gâu gâu như chó hoặc kêu meo meo như mèo để mẹ con cùng vui.
 
Mẹ con vuốt tay vỗ đập tay nhau nhịp hai theo bài đồng dao Vuốt hột nổ nói đến những vật dụng hàng ngày.  Bảo con chắp tay lai,  mẹ cũng chắp tay xong mở ra vuốt hai bàn tay con, vừa vuốt vừa đọc, mỗi lần vuốt xong là vỗ tay, và có thể tiếp nối vô tận:
“Vuốt hột nổ đổ bánh bèo
Xao xác ...  quạ kêu
Nồi đồng vung méo/ cái kéo thợ may
Cái guộng đắp bờ/ cái cờ làng tế
Cái ghế để trèo/ cái khoèo mót củi
Cái chủi tòe loe/ cái khe nước chảy
Cái xảy xảy rơm/ cái nơm chơm cá
Cái ná bắn chim/ cái kim may áo
Cái gáo múc nước/ cái lược chải đầu
Cái câu câu cá/ cái rá vo gạo ...”
 
Mẹ con ngồi đối mặt nhau, mẹ vừa hát vừa tập con vỗ tay. Hát mà học, vì khi lớn lên bé sẽ cùng vui chơi với anh hoặc chị, và cách chơi khó hơn: vừa đọc bài đồng dao vừa tự vỗ tay mình xong vỗ tay trái chéo vào tay trái người kia; trở lại tự vỗ tay, rồi vỗ tay phải mình chéo qua tay phải người kia, và tiếp tục ban đầu chậm sau nhanh dần cho đến hết bài.  Một bài đồng dao khác cho trò chơi này là:
 
“Tập tầm vông
Chị lấy chồng/ em ở góa/ chị ăn cá/ em mút xương
Chị nằm giường/ em nằm đất/ chị húp mật/ em liếm ve
Chị ăn chè/ em liếm bát/ chị coi hát/ em vỗ tay
Chị ăn mày/ em xách bị/ chị làm đĩ/ em thâu tiền
Chị đi thuyền/ em đi bộ/ chị kéo gỗ/ em lợp nhà
Chị trồng cà/ em trồng bí/ chị tuổi Tý/ em tuổi Thân
Chị tuổi Dần/ em tuổi Mẹo
Chị kéo kẹo/ em nấu đường/ chị trồng thơm/ em trồng khóm
Chị đi xóm/ em coi nhà/ chị thờ cha/ em nuôi mẹ
Chị trồng hẹ/ em trồng hành/ chị để dành/ em ăn hết
Chị đánh chết/ em la làng/ chị đào hang/ em chui tuốt ...”
 
Vẫn trò chơi dùng hai tay nhưng đông người hơn, có thể dùng một cái gậy hay thanh trúc để các em nắm tay chồng lên nhau lần lượt và tiếp tục cho hết bài.  Không có gậy thì chỉ cần chồng tay lên nhau.  Trò chơi này gọi là Hát đúm/ Cùm nụm cùm nịu hay Tay tí tay tiên:
 
“Cùm nụm cùm nịu/ tay tí tay tiên
đồng tiền chiếc đũa/ hột lúa ba bông
ăn trộm ăn cắp trứng gà
Bù xa bù xít/ con rắn con rít
Thì ra tay này!”
 
Vẫn tay mẹ tay con, khi con biết xử dụng tay chân, mẹ con cùng chơi trò thi chân đẹp hoặc mẹ giúp con theo dõi chơi Nu na Nu nống cùng các anh chị. Ngồi trong lòng mẹ, bé chỉ tập trung theo dõi, chăm chú nghe và nhìn, lanh mắt lẹ tay nhanh chân học mà chơi theo luật chung:
“Nu na nu nống/ cái cống nằm trong
Cái ong nằm ngoài/ củ khoai chấm mật
Phật ngồi Phật khóc/ con cóc nhảy ra/ con gà ú ụ
Nhà mụ thổi xôi/ nhà tôi nấu chè
Tè he cống rụt!
Nu na nu nống/ thằng công cái cạc
đá xỉa đá xoi/ đá đầu con voi/ đá lên đá xuống
đá ruộng bồ câu/ đá râu ông già
đá ra đường cái/ gặp gái đi đường
Có phường trống quân/ có chân thì rút!
Nu na nu nống/ đánh trống phất cờ/ mở cuộc thi đua
Thi chân đẹp đẽ/ chân ai sạch sẽ/ gót đỏ hồng hào
không bẩn tí nào/ được vào đánh trống!”
 
Khi trẻ khá lớn đi đứng chạy nhảy vững vàng và đến trường
Có những bài đồng dao kết cấu liên hoàn lập đi lập lại, làm điệu bộ theo lời diễn đi diễn lại cho đến khi mệt nghỉ:
“Con vỏi con voi/  cái vòi đi trước
Hai chân trước ịch đi ịch trước
Hai chân sau ịch đi ịch sau
Còn cái đuôi thì đi là sau rốt
Tôi xin kể nốt cái chuyện con voi i í ị con voi
Cái vòi í i ị đi trước ...
Con công hay múa/  nó múa làm sao?
Nó rụt cổ vào/  nó xòe cánh ra
Nó đỗ cành đa/  nó kêu ríu rít
Nó đỗ cành mít/  nó kêu vịt chè
Nó đỗ cành tre/ nó kêu bè muống
Nó đỗ dưới ruộng/  nó kêu tầm vông
Con công hay múa ...
Lúa ngô là cô đậu nành/  đậu nành là anh dưa chuột
Dưa chuột là ruột dưa gang/  dưa gang là nàng dưa hấu
Dưa hấu là cậu lúa ngô/  lúa ngô là cô đậu nành ...”
 
Ba bài liên hoàn khác về chim:
“Ác- là là cha ca-cưỡng/  ca-cưỡng là dượng bồ câu
Bồ câu là dâu ác- là/  ác-là là cha cà- cưỡng ...
Bồ-các là bác chim gi/  chim gi là dì sáo sậu
Sáo sậu là cậu sáo đen/  sáo đen là em tu-hú
Tu-hú là chú bồ-các/  bồ-các là bác chim gi ...
Cái cò mày mổ cái tôm/  cái tôm quắp lại mà ôm cái cò
Cái cò mày mổ cái trai/  cái trai quặp lại mà nhai cái cò
Cái cò mày mổ cái tôm ...”
 
Một bài đồng dao liên hoàn khác được Đức Quỳnh phổ nhạc và hát từ Bắc vào Nam, lời lẽ ngụ ý hài hước châm biếm:
“Con chim chích chòe/ nó kêu chích chòe
Nó đậu cành chanh/ nó kêu chích chòe
Tôi ném hòn sành/ nó quay lông lốc
Tôi làm một chốc/ được ba mâm đầy
Ông thầy ăn một/ bà cốt ăn hai
Cái đầu cái tai/ đem về biếu chúa
Chúa hỏi chim gì? - Là con chim chích chòe!
Nó kêu chích chòe/ nó đậu cành chanh ...”
 
Bài đồng dao có nhạc trong Nam lời hát như sau:
“Con chim manh manh/ nó đậu cây chanh
Tôi vác miểng sành/ tôi liệng nó chết
Tôi làm được bảy mâm/ tôi dâng cho ông một mâm
Tôi dâng cho bà một đĩa/ bà hỏi tôi con chim gì?
Tôi nói con chim manh manh ...”

 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Top